Blog

Schaarste maakt creatief en inspireert

Cubanen worden wel de beste automonteurs ter wereld genoemd, alles wat kapot is krijgen zij weer aan de praat. Kijk dan ook niet gek op als je door Cuba reist en je ineens een oude gele Connexxion-bus met bestemming Tiel of Barendrecht tegenkomt. Veel afgedankte Nederlandse stadsbussen hebben de afgelopen jaren een derde of vierde leven gekregen in het communistische Cuba. De afgedankte Nederlandse stadsbussen zijn tekenend voor hoe de Cubanen na zestig jaar communisme, en de daarbij horende schaarste en armoede, in het leven staan. Door een algemeen Amerikaans handelsboycot zijn veel westerse producten als shampoo, zeep en frisdrank, maar ook goede auto’s en andere elektronica in Cuba bijna niet verkrijgbaar of schrikbarend duur.

“Wij Cubanen hebben niet zoveel nodig”

Toen ik als toerist en journalist dit voorjaar door Cuba reisde viel mij op hoe de Cubanen in het leven staan en hoe ze omgaan met de schaarste van eigenlijk alles. Het inspireerde mij als westerling, als kind van onze wegwerpmaatschappij optima forma. Ik zag dat het ook anders kan. Het meest geïnspireerd raakte ik door onze gids Dario toen hij ons rondleidde door zijn geboortedorp Vinales, in het uiterste westen van Cuba. “Wij Cubanen hebben niet zoveel, maar hebben ook niet zoveel nodig. De overheid zorgt voor veel dingen. De gezondheidszorg is gratis, onze huizen en het water bijvoorbeeld ook. We krijgen voedselbonnen en daarmee kunnen we de basisvoeding halen. Het salaris dat we verder krijgen is net toereikend om wat extra dingen voor bij het eten te kopen of om te sparen voor grotere uitgaven.”

Wat opvalt als ik met Dario praat en door zijn dorp loop is dat hij continu met de natuur en dieren bezig is en er veel vanaf weet. “Iedereen hier heeft thuis wel wat kippen, een varken en een flinke moestuin voor eigen gebruik. We leven hier veel meer met de natuur samen en zijn zo nog aardig zelfvoorzienend. Zelfs de Cubanen in de stad zijn dat nog. Iedereen is vooral bezig met overleven. Dat doen ze door zuinig te zijn op de dingen die ze hebben en door alles te repareren als het kapot is. Wij gooien hier bijna niks weg. Als de tractor uit 1955 van de coöperatie, waar alle boeren in het dorp verplicht bij zijn aangesloten, kapot gaat dan repareren wij hem weer. En zo doen we dat met bijna alles.”

Er ging een wereld voor me open

Als westerling ging er een wereld voor me open toen ik verder trok door Cuba. Nergens zie je reclameborden of de nieuwste artikelen in neonletters aangeprijsd worden. Het werkt verademend op mij en voor de lokale bevolking lijkt het ook een bepaald soort rust te geven. Het lijkt ervoor te zorgen dat de Cubanen niks missen omdat, door middel van reclame, niet aan ze wordt verteld wat ze missen. Iedereen is even vriendelijk en behulpzaam en leeft in zijn eigen tempo. Je komt als westerling binnen in een andere wereld, het lijkt wel of je 50 jaar terug bent gegaan in de tijd.

Aan het denken gezet

Bij thuiskomst zette de reis mij aan het denken. Zowel als mens als ondernemend journalist. Hoe goed is onze westerse ‘wegwerpmaatschappij’ eigenlijk? Razen we hier niet te snel door zonder stil te staan bij wie we zijn en hoe we voor onszelf kunnen zorgen? Ik heb me er door laten inspireren en probeer hier wat rustiger te leven, niet ’s avonds laat nog in de werkmail kijken bijvoorbeeld. Ook in het contact met klanten en mensen die ik interview probeer ik nu nog meer een persoonlijke band op te bouwen en goed de tijd voor ze te nemen.

Daarnaast overweeg ik om een paar kippen en een varken op mijn balkon te gaan houden om zo meer zelfvoorzienend te worden. Al is mijn vriendin daar nog niet helemaal van overtuigd!